Τουρκοκρατούμενη Ελλάδα. Οι έλληνες λόγιοι και η ελληνική γλώσσα (1453-1821).

Ο Κωνσταντίνος Σάθας (Σαθόπουλος) (1842-1914) μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα η οποία όμως άφισε αξιόλογο έργο.

Ενα πολύ σημαντικό έργο του είναι:

Βιογραφίαι των εν τοις γράμμασι διαλαμψάντων Ελλήνων

 από της καταλύσεως της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας μέχρι της Ελληνικής Εθνεγερσίας 

1453-1821

 (1868) 

Ένα ράπισμα σε αυτούς που πιστεύουν οτι η (αρχαία) ελληνική γλώσσα είναι μια νεκρή γλώσσα.

Μέσα από το έργο του Σαθά αναδεικνύεται η μοναδικότητα  του ελληνικού πνεύματος, η οποία δεν πρόκειται ποτέ να σβήσει.

Για μας όμως αξιοσημείωτο οτι μέσα από το συγκεκριμένο έργο του αναδεικνύεται η εξέλιξη της ελληνικής γλώσσας 
και αυτό φαίνεται από τις βιογραφίες των εκατοντάδων λογίων, πολλοί δε από την Μακεδονία
και των χιλιάδων έργων που δημοσιεύτηκαν
 στους σκοτεινούς χρόνους της οθωμανικής νύκτας.

  Βιογραφίαι Ελλήνων Λογίων 1453-1821

Ελληνικές Μακεδονικές Διάλεκτοι:Το γλωσσικό ιδίωμα των Δαρνακοχωριτών (Σέρρες).

Ο εθνολογικός χάρτης Μακεδονίας
 του A.SYNVET (1877).
Αναφέρονται χωριστά οι Grecs και οι Greco-Bulgares
και χώρια οι Bulgares.

 Το μεγύτερο κομμάτι της ιστορικής Μακεδονίας είχε αμιγείς ελληνόφωνους πληθυσμούς.

 Στο υπόλοιπο κομμάτι έχουμε δίγλωσσους, ελληνόφωνους και σλαβόφωνους.

Η γλώσσα παραμένει η ίδια.

Η φυσική εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής και της κοινής είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργηθούν τοπικές ελληνικές διάλεκτοι σε όλη την Μακεδονία.

Μια από αυτές τις γνήσιες ελληνικές μακεδονικές διαλέκτους είναι και αυτή των Δαρνακοχωρίων.

Τα Δαρνακοχώρια είναι ντόπια χωριά του Νομού Σερρών.

Ο μεγάλος Μακεδόνας Επαναστάτης
Εμμανούλ Παπάς.

Ένα από αυτά είναι και η γενέτειρα του Εμμανουήλ Παπά, του ήρωα του Αγώνα της Ανεξαρτησίας της Μακεδονίας και του πρωτεργάτη της Εξέγερσης της Χαλκιδικής το 1821. 

Οι Δαρνακοχωρίτες μιλούν ΝΤΟΠΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΑ!!. 

Είναι γηγενείς-ντόπιοι ΜΑΚΕΔΟΝΕΣ. 

Αναδημοσίευση από το Δαρνακοχώρια.

Γεωργίου Βοζιάνη

Διδασκάλου

Το γλωσσικό ιδίωμα των Νταρνακοχωριτών

Για το γλωσσικό ιδίωμα της γύρω περιοχής του χωρίου μας (Εμμ. Παπάς) έχουν δημοσιευθεί αρκετά 

σε προηγούμενα τεύχη του παρόντος περιοδικού και όπως έχουμε γράψει το ιδίωμα αναφέρεται στη 

μεγάλη ομάδα των βορείων ελληνικών ιδιωμάτων που έχουν κοινά γνωρίσματα. 

Στη σημερινή  εργασία θα αναφερθούμε σε διάφορα γραμματολογικά φαινόμενα με παραδείγματα για να γίνουν περισσότερο κατανοητά και με σχετικό κείμενο για να φανεί καλύτερα σε συνεχή λόγο ο χωριάτικος ιδιωματισμός.

ΑΡΘΡΑ

Κατά την κλίση τον ονομάτων και επιθέτων χρησιμοποιούμε ως γνωστό τα άρθρα. 

Το αρσενικό άρθρο ο, συνήθως μετατρέπεται σε ου, όπως: ου αγγουνός. ου κουμπάρους, ου ζ'μπέθιρους.

Στην αιτιατική το άρθρο τον μετατρέπεται σε τουν, 

όπως: 

τουν αγγουνό, τουν κουμπάρου, τουν ζ'μπέθιρου. 

Στην αιτιατική του πληθυντικού το άρθρο τους γίνεται τ'ς και η κατάληξη του ουσιαστικού αντί σε ους γίνεται οι, π.χ.:

 τ'ς αγγουνοί αντί τους εγγουνούς, τ'ς κουμπαραίοι, τ'ς ζ'μπιθέρ'. 

Άλλα ονόματα: 

τ'ς καφιτζήδις, τ'ς μπακάλι'δις, τ'ς νοικοκυρές, τ'ς πατάτις κ.λπ.

Και τα επίθετα ακολουθούν τους ίδιους κανόνες: 

Ου παλαβός, ου καμένους, τ'ς παλαβοί, τ'ς σχαμιρές, τα χαντακουμένα κ.λπ.

Όσο για τα παραθετικά των επιθέτων σχηματίζονται περιφραστικά με το πιο = πχιο  - και το ντιπ.: Δεν υπάρχει πχιο χαζός απ' αυτόν. 

Ντιπ Ζουρλός είνι, Ντιπ χαϊβάν'

Η Πλαστογράφηση της ιστορίας. Μια φορά και δυο καιρούς. Ήταν Σλάβοι οι αρχαίοι Μακεδόνες ;

Αρχαία μακεδονική επιγραφή

 by YaunaTakabara 

 «Η Ρωσία έχει την ίδια γλώσσα με τους αρχαίους Μακεδόνες» 

αυτή τη διατριβή ανέπτυξε  ο πρόεδρος του νοτιοσλαβικού κράτους των Σκοπίων, Γκεόργκι Ίβανοφ, 

κατά την επίσκεψή του στο Πανεπιστήμιο της Μόσχας «Λομονοσόβ» ["Ломоносов"].

«Η ‘μακεδονική’ γλώσσα είναι ένας κλάδος της σλαβικής γλωσσικής κοινότητας, στην οποία ανήκουν όλες οι γλώσσες που έχουν τον ίδιο κώδικα επικοινωνίας.

 Όποιος μιλάει «μακεδονικά» είναι μέρος της» 

[στα σλαβικά: Секој што зборува македонски е дел од истата], είπε ο Γκεόργκι Ίβανοφ, απευθυνόμενος σε καθηγητές και φοιτητές του προαναφερόμενου Ρωσικού Πανεπιστημίου.

Απο το ΑΡΘΡΑ&ΣΚΕΨΕΙΣ του Γ. Εχέδωρου.

Θυμίζει τον παραλογισμό:

Ο Αστυνομικός είναι όργανο.

Το Μπουζούκι είναι όργανο.

Άρα ο αστυνομικός είναι μπουζούκι.

Άλλο η αρχαία μακεδονική γλώσσα και η εξέλιξή της η οποία ήταν  και είναι ελληνική και άλλο η σύγχρονη σλαβομακεδονική η οποία είναι καθαρα σλαβική.

Οι αρχαίοι Μακεδόνες και οι κάτοικοι της Μακεδονίας μέχρι την εισβολή των Σλάβων τον 7ο αιώνα μ.Χ δηλαδή 1.000 χρόνια από την κυριαρχία των Μακεδόνων βασιλέων μιλούσαν ελληνικά και παρά την εξάπλωση των Σλάβων στη Βαλκανική τον 7ο αιωνα το μεγαλύτερο κομμάτι της ιστορικής Μακεδονίας δεν μίλησε ποτέ σλαβικά.

Η μακεδονική ελληνική γλώσσα λοιπόν προϋπάρχει  της σλαβικής  την οποίαν έφεραν οι Σλάβοι έποικοι.

Είναι δυνατόν αυτή η ξενόφερτη γλώσσα να  ονομάζεται σήμερα με το ελληνικό όνομα "μακεδονική";

Άραγε οι ίδιοι οι Σλάβοι πως την ονόμαζαν την γλώσσα τους τότε;

Σίγουρα όχι μακεδονική, γιατι δεν ηταν!

Κύριε Ιβανώφ ΕΙΣΤΕ  ΣΛΑΒΟΣ;

Οι προκάτοχοί σας κύριοι   Κίρο Γκλιγκόροφ και Λιούμπκο Γκεοργφσκι

δημόσια δήλωσαν ότι είναι Σλάβοι για την ακρίβεια ο δεύτερος δηλώνει Βούλγαρος!

Είναι μεγάλες οι προσπάθειες που καταβάλετε για να δείξετε ότι οι αρχαίοι Μακεδόνες μέχρι τον 7ον μΧ αιώνα δεν ήταν Έλληνες. Ένα όμως είναι σίγουρο, δεν ήταν Σλάβοι.

Κύριε Ιβανώφ, η βουλγαρική γλώσσα και η σημερινή Σλαβομακεδονική έχουν κοινή καταγωγή και προέλευση την παλαιοσλαβονική.

Η Γλώσσα η οποία είναι διαδεδομένη σε κομμάτι της Βαλκανικής και αποκαλείται σλαβομακεδονική ήταν και είναι διάλεκτος της Βουλγαρικής..

Είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο ότι τόσο τα Βουλγαρικά όσο και τα σλαβομακεδονικά, όπως και να τα ονομάσει κανείς,

 ανήκουν στην ίδια κατηγορία σλαβικών γλωσσών που καμιά σχέση δεν έχουν με την γλώσσα των αρχαίων Μακεδόνων,

γιατί απλούστατα επαναλαμβάνουμε ότι οι αρχαίοι Μακεδόνες της εποχής του Μεγάλου Αλεξάνδρου, της Ρωμαϊκής και της Βυζαντινής αυτοκρατορίας δεν ήταν Σλάβοι.

Οι Μακεδόνες δεν εκχριστιανίστηκαν κύριε Ιβανώφ.

Ήταν οι πρώτοι χριστιανοί στην Ευρώπη.

Η ελληνική χριστιανική παράδοση  από το 79 μΧ μέχρι σήμερα ζει μέσα στις μακεδονικές εκκλησίες μας.

Εμείς οι Μακεδόνες, οι Έλληνες Μακεδόνες  όπως και πρόγονοι μας για σχεδόν 4 χιλιετηρίδες  εκτελούμε τα θρησκευτικά μας καθήκοντα στην ίδια γλώσσα, υμνώντας στην αρχαιότητα την Αθηνά Παρθένο και τα τελευταία 2.000 την Παναγία Παρθένο.

Οι Σλάβοι έποικοι της Μακεδονίας εκχριστιανιστήκαν και η παλαιοσλαβονική γλώσσα έγινε η γλώσσα της λατρείας τους.

Την ίδια γλώσσα, με μικρές αλλαγές, που χρησιμοποιείται και σεις σήμερα στις δικες σας εκκλησίες.

Δεν μπορείτε να τρέχετε ανάμεσά από τις στάλες τις βροχής για να μην βραχείτε.

Από τη στιγμή που θεωρείστε απόγονοι των αρχαίων  Μακεδόνων ή εξελληνισμένοι Σλάβοι ή εκσλαβισμένοι Έλληνες θα είστε.

Βουλγαρική γλώσσα και μακεδονικές διάλεκτοι είναι γλωσσικά μια ενότητα όπως δείχνει η παραπάνω εικόνα.

Μέχρι το 1944 οι σλαβικοί διάλεκτοι της Μακεδονίας από τον επιστημονικό κόσμο ταξινομούνταν στη βουλγαρική γλώσσα.

Ο διαχωρισμός έγινε το 1944, όμως ανήκουν στην ίδια οικογένειά

και προπάντων

 ΈΧΟΥΝ ΚΟΙΝΉ ΡΊΖΑ την παλαιοσλαβονική.

Από τις 27 Νοεμβρίου μέχρι τις 4 Δεκεμβρίου 1944 είχε συγκροτηθεί 

μια επιτροπή για τη νέα γλώσσα και ως κατάλληλη διάλεκτος για βάση της υπό διαμόρφωση γλώσσας επιλέχτηκε η κεντρική διάλεκτος του Prilep-Monastir ως λιγότερο διαβρωμένη από τη σερβική και τη βουλγαρική. 

Κύριε Ιβανώφ, για πολλούς αιώνες δεν υπήρχε ΜΙΑ επίσημη Βουλγαρική γλώσσα αλλά πολλές βουλγαρικές διάλεκτοι μερικές από τις οποίες και στη Μακεδονία.

Οι ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ δυτικές μακεδονικές ήταν η διάλεκτος του Prilep-Monastir και της Γκόρνο Τζουμαγιάς Горна Джумая (σήμερα Μπλαγόεγκραντ).

Η Βουλγαρική γλώσσα έχει αναρίθμητες διαλέκτους οι οποίες  χωρίζονται σε ανατολικές και δυτικές.

Η κόκκινη γραμμή του Jat που χωρίζει της βουλγαρικές διαλέκτους σε ανατολικές και δυτικές.

Ο διαχωρισμός είναι απλός και αφορά τη χρήση του παλαισλαβικού γράμματος Jat (Κυριλλικά ять ) το οποίο γράφεται Ѣ (κεφαλαίο) ή ѣ (πεζά), το οποίο αναφέρεται σε έναν ήχο της  προ-σλαβική γλώσσας.

Στις ανατολικές προφέρεται  "α" και "ε" στις δυτικές-μακεδονικές.

Σλαβομακεδονική: ΓΛΩΣΣΑ Ή ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ; ΙΔΟΥ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ

Κώστας Δ. Ντίνας

Επίκουρος Καθηγητής Π.Τ.Ν. Φλώρινας του Α.Π.Θ.

(οι φωτογραφίες  επιλογές Yauna)

Εισαγωγικά

Η επιστήμη της Γλωσσολογίας δεν έδωσε ακόμα τη σαφή και οριστική της απάντηση στο ερώτημα: «τι είναι γλώσσα και τι διάλεκτος μιας γλώσσας;».

Ξεφυλλίζοντας ένα λεξικά γλωσσολογικών όρων  στο λήμμα «διάλεκτος» διαβάζουμε:

 «Μια γεωγραφική, χρονική ή κοινωνική ποικιλία μιας γλώσσας η οποία διαφέρει ως προς την ορθογραφία, τη γραμματική και το λεξιλόγιο από την κοινή γλώσσα, η οποία (κοινή γλώσσα) δεν είναι παρά η προτιμώμενη κοινωνικά διάλεκτος». 

Τα πράγματα όμως περιπλέκονται, όταν στη γλωσσολογική αυτή διάκριση υπεισέρχονται πολιτικοί λόγοι:

 «Μερικές φορές είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς αν μια γλωσσική ποικιλία συνιστά διαλεκτική υποδιαίρεση ή διαφορετική γλώσσα, εφόσον μπορεί να διαχωρίζονται από πολιτικά σύνορα, π.χ. Δανέζικα και μερικές γερμανικές διάλεκτοι» .

Ανάλογη περίπτωση αποτελεί το σλαβικό γλωσσικό ιδίωμα του κράτους της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας (πΓΔΜ), στο οποίο θα επανέλΟουμε μετά από μια σύντομη ιστορική παρέκβαση.

Μικρή ιστορική παρέκβαση

Οι Σλάβοι της περιοχής των Σκοπιών

Η βαλκανική χερσόνησος κατά τους ελληνιστικούς, τους ρωμαϊκούς και τους πρώτους βυζαντινούς χρόνους κατοικούνταν από Έλληνες ή εξελληνισμένους Θρακοϊλλυριούς . 

Ως τον 7. μ.Χ. αι. η ελληνική γλώσσα μιλιόταν ως τις εκβολές του Γενυσού ποταμού στην Αδριατική, ως τα νότια των Σκοπιών, ως τη Σόφια και κατά μήκος της οροσειράς του Αίμου μέχρι τον Εύξεινο Πόντο . 

ΟΙ ΣΛΑΒΟΦΩΝΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ.The Slavophones of Macedonia.

Βασίλειος  K. Γούναρης
Vasilis K. Gounaris

Καθηγητής στον Τομέα Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας, 

Λαογραφίας και Kοινωνικής Ανθρωπολογίας
ΙΔΡΥΜΑ  ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ
(οι φωτογραφίες  επιλογές Yauna)

The Slavophones of Macedonia.

 The course of intégration into the Greek nation-state.

The purpose of this study is to define the social, economic and political Parameters which determined the attitude of the Christian Slavic-speaking population of Macedonia towards the Greek nation-state.

 It is also an attempt to elucidate the course of intégration without the use of racial terms which are found in abundance in bibliography.

The séparation of the Slavophones into two factions, the pro-Bulgarian Exarchians and the Graecomans devoted to the Ecumenical Patriarch, was a slow process which was influenced by pre-existing social and economic cleavages and political events rather than ethnie différences.

 This process of “nationalisation”, in spite of the bloody conflicts and the perennial propa- gandas, had not been completed by the end of the Balkan Wars (1913). 
However, this initial stage of involvement with the nation-state, either positive or negative, determined to a high degree the subséquent attitude of the Slavophones towards Greece.

This pattern did not change much until World War II. The administrative and ideological inefficiency of the Greek state, especially of low-ranking civil servants, who often interpreted linguistic and cultural deferences as a contest of the Greek national sovereignty had a tremendous impact on Slavophone peasants: Instead of appeasing, the state mechanism perpetuated the feelings of fear, insecurity, and mistrust. 

Moreover, the pressing political and diplomatie situation forced parties and governments into hasty handling which reinforced the fears of the non-Greek-speaking peasants. 

Fear and local passions were maintained by and proved extremely useful for political parties which were anxious to secure the bloc vote of the various groups and classes residing in Greece’s new provinces. 

Finally confrontation with the refuges from Asia Minor and the contiguous financial, political and social problems increased the locals’ sense of desertion and alienated a part of them from the Greek state. 

However, the Contemporary observer should note that in spite of the barriers that domestic and foreign policy tended to erect between the various population groups, the process of ethnie differentiation, as sources testify, regarded only a small percentage of the Slavophone population of Greek Macedonia.


Η πορεία της ενσωμάτωσης στο ελληνικό εθνικό κράτος, 1870-1940 


Κεντρική θέση μέσα στο ευρύ πλαίσιο των διπλωματικών προβλημάτων που συνθέτουν το Μακεδονικό Ζήτημα κατέχει το θέμα της εθνολογικής ταυτότητας της Μακεδονίας.

 Το ερώτημα αυτό απασχόλησε τη διεθνή κοινότητα σχεδόν παράλληλα με τη δημιουργία του Μακεδονικού Ζητήματος, αμέσως μετά τη λήξη του Ρωσοτουρκικού Πολέμου του 1877-78.

Η προσπάθεια των μεγάλων δυνάμεων στο Λονδίνο και στο Βερολίνο να δημιουργήσουν ένα νέο συνοριακό καθεστώς στα Βαλκάνια έφερε για πρώτη φορά στο προσκήνιο την παντελή σχεδόν έλλειψη εθνογραφικών δεδομένων για την Ευρωπαϊκή Τουρκία, ενώ παράλληλα κατέδειξε τη βαρύτητα που θα μπορούσαν να έχουν μελλοντικά τέτοιου είδους επιχειρήματα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων .

Όπως ήταν επόμενο, η αξιοποίηση της εθνογραφικής παραμέτρου άρχισε να απασχολεί τις βαλκανικές πρωτεύουσες ενόψει της αναμενόμενης διπλωματικής διευθέτησης του Μακεδονικού Ζητήματος, που αποτελούσε την τελευταία ουσιαστικά φάση του Ανατολικού Ζητήματος .

Μάλιστα, με δεδομένη την αδυναμία των βαλκανικών κρατών να δώσουν άμεση και δυναμική λύση στο πρόβλημα της οθωμανικής κληρονομιάς, η ως τότε ανύπαρκτη εθνογραφική επιχειρηματολογία προσέλαβε σημαντικές διαστάσεις και συγχρονίστηκε απόλυτα με τις απαιτήσεις της εξωτερικής πολιτικής των επίδοξων κληρονόμων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Ιδιαίτερα από τις αρχές του 20ού αιώνα μέχρι το Β ' Παγκόσμιο Πόλεμο για το σκοπό αυτό στρατεύτηκε πλήθος
εθνογράφων και 
δημοσιογράφων, 
χαρτογράφων και 
γεωγράφων, 
ανθρωπολόγων και 
ιστορικών 
που εκπόνησαν πολυάριθμες σχετικές μελέτες πολλές φορές κατά παραγγελία .

Philip ΙΙ of Macedon, master of all Greece.

J. R. ELLIS

POPULATION-TRANSPLANTS
 BY PHILIP II 

Whoever becomes prince of a city or state, especially if the foundation of his power is feeble, and does not wish to establish there either a monarchy or a republic, will find the best means for holding that principality to organize the government entirely anew (he being himself a new prince there); that is, he should appoint new governors with new titles, new powers and new men, and he should make the poor rieh, as David did when he became king,
“who heaped riches upon the needy and dismissed the wealthy empty-handed”.

Besides this, he should destroy the old cities and build new ones, and transfer the inhabitants from one place to another; in short, he should leave nothing unchanged in that provinee, so that there should be neither rank, nor grade, nor honour, nor wealth that should not be recognised as coming from hirn.
 He should take Philip of Macedon, father of Alexander, for his model, who by proceeding in that manner became, from a petty king, master of all Greece.

                                                                                       Machiavelli, Discourses I. xxvi

Die "mazedonische Frage " der Sprachwissenschaft

Hans Goebl
Kontaktliquistik
Sprachkontakte in Südosteuropa
S. 1496

Ivan Duridanov

Die Bilder und die Textformatierungen 
sind unsere Auswahl (Yauna),
 und nicht im Text enthalten.

Die neubulgarische Sprache als Standardsprache entwickelte sich im Laufe des 19. Jahrhunderts, d.h. während der "Bulgarischen Wiedergeburt",

deren fühlende Vertreter aus dem Osten und Westen des bulgarischen ethnolinguistischen Territoriums stammten.

Der Begründer der "Bulgarischen Wiedergeburt", Otec Paisij Hilcndarski,
 gebürtig aus Bansko (Pirin-Mazedonien. das westliche bulgarische ethnolinguistische Territorium), sehrieb in seinem berühmten Werk Istorija slareno-bolgars- kaja (1762):

„Du, Bulgare, laß dich nicht verführen. lerne deinen Stamm und deine Sprache kennen, und lerne in deiner Sprache!"


Der Autor der ersten bulgarischen Grammatik. Bolgarska gramatika (1835), 
Neofit Rilski stammte ebenso aus Bansko.

 1861 veröffentlichten die Brüder D. und K. Miladinov 
ihre Sammlung mit bulgarischen Volksliedern unter dem Titel Btilgarski narodni pesni in Zagreb.

In der „Bulgarischen Wiedergeburt" war eine ganze Reihe mazedonischer Lehrer und Schriftsteller führend, die sich „Bulgaren" nunnten und ihre Sprache ausdrücklich als „Bulgarisch" bezcichneten (R. Zinzifov, Parteni Zografski. J, Hadzi-Konstantinov-Dzinot. Gr. Pärlizev. Kuzman Sapkarev u.a.). 

Mit vollem Recht sagt der große russische Slawist A. M. Seliziev:

„Mazedonien ist die Wiege des alten und des neuen bulgarischen Schrifttums. 
Mazedonien ist die Wiege der Bulgarischen Wiedergeburt. 
Von hier sind die frühen Aufklärer des bulgarischen Volkes gekommen"

Βυζαντινή Μακεδονία:ΤΕΧΝΗ KAI ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥΣ ΑΙΩΝΕΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ

Μακεδονική Σχολή,
Μανουήλ Πανσέληνος,
Πρωτάτο Αγ. Όρους

Απόστολος Ε. Βακαλόπουλος, 

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 

ΑΠΟ ΤΑ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΩΣ ΤΟ 1912

ΕΤΑΙΡΕΙΑ  ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΑΡ. 63

Θεσσαλονίκη 1983
(οι φωτογραφίες  επιλογές Yauna)

Κατά τους τελευταίους αιώνες του Βυζαντίου, κατά τους οποίους είχε παρατηρηθεί έντονη αναγεννητική ορμή, η Μακεδονία με τους λογίους και τους καλλιτέχνες της πρωτοστατεί στις πολιτιστικές και θρησκευτικές εκδηλώσεις.

 Η καλλιγραφία, η μικρογραφία, η αρχιτεκτονική και η ζωγραφική παρουσιάζουν θαυμάσια μνημεία.
Αξιόλογες και περισσότερο γνωστές είναι οι πνευματικές καλλιτεχνικές και κοινωνικές ζυμώσεις σ’ένα μεγάλο ελληνικό κέντρο της Μακεδονίας, στη Θεσσαλονίκη.

Н καλλιτεχνική αυτή ακμή δεν ήταν βέβαια ξαφνική και χωρίς ρίζες στο παρελθόν. Παλαιές τοιχογραφίες ορισμένων ναών, οι όποιες έχουν χαθεί, όπως π.χ. της Παναγίας των Χαλκέων, επισημαίνουν τους σταθμούς της προγενέστερης παραδόσεως, κατά τον 11ο και 12ο αι.

Ο ρεαλιστικός μάλιστα και δραματικός τόνος των σκηνών στις τοιχογραφίες των εκκλησιών της Μακεδονίας, αποτελεί ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της λεγόμενης μακεδονικής ζωγραφικής.

Η ακτινοβολία της ζωγραφικής της μακεδονικής πρωτεύουσας 

διαπιστώνεται αργότερα και σε άλλα κέντρα της Μακεδονίας, 

στη Βέροια,

 Καστοριά, 

Αχρίδα, 

ιδίως στην εστία των παλαιών παραδόσεων της ορθοδοξίας,

 στο Άγιον ’Όρος.

Η γλώσσα των Μακεδόνων Σλάβων.Die Sprache der Macedonischen Slaven.

 LEONHARD MASING

ST. PETERSBURG.
Buchdruckerei
der Kaiserlichen Akademie
der Wissenschaften.

1890.

Die Bilder und die Textformatierungen 
sind unsere Auswahl (Yauna),
 und nicht im Text enthalten.

ZUR SPRACHLICHEN BEURTEILUNG
DER MACEDONISCHEN SLAVEN.

INAUGURAL-DISSERTATION

 ZUR ERLANGUNG DES GRADES EIKES DOCTORS DER VERGLEICHENDEN

SPRACHKUNDE VERFASST 

UND MIT GENEHMIGUNG EINER HOCHVERORDNETEN ,

HISTORISCH-PHILOLOGISCHEN FACULTÄT

 DER KAISERLICHEN UNIVERSITÄT ZU DORPAT

 ZUR ÖFFENTLICHEN VERTEIDIGUNG BESTIMMT

Ordentliche Opponenten:
Doc. DR. L V. SCHROEDER. — PROF. DR. J. BAUDODIN de COURTENAY, 
PROF. DR. I. MEYER.

 Gedruckt mit Genehmigung der Historisch - Philologischen Facultät. 

Dorpat den 10 October 1890.

EINLEITUNG (Seiten 1-10).

1.     Eine einigermassen befriedigende Angabe der Grenzen des bulgarischen Sprachgebietes ist bei dem gegenwärtigen Stande unserer Kenntnis desselben noch nicht möglich.

Grenzen des bulgarischen Sprachgebietes

Η Eλληνική Τέχνη από τις απαρχές έως την Eλληνιστική περίοδο. Die griechische Kunst von den Anfängen bis zum Hellenismus.

Haritini Kotsidu

Die griechidche Kunst

Von den Anfängen bis zum Hellenismus.

Die Bilder und die Textformatierungen 
sind unsere Auswahl (Yauna),
 und nicht im Text enthalten.

Die Legenden zu den Bildern wurden bewusst nicht aufgeführt.

Von der Kunstform zu den Lebensformen.

Unter dem Begriff griechische Kunst versteht man im deutschsprachigen Raum die Kunst der griechischen Antike.

Die beiden Komponenten des Begriffes, "griechisch" und "Kunst" sind jedoch erläuterungsbedürftig.

Wann das Griechische beginnt und wann es endet, lässt sich nicht einfach beantworten.

Geht man davon aus, dass für ein Volk primär die Sprache bestimmend ist, dann wären die Mykener als die ersten Griechen anzusehen, da ihre Schrift eine Vorstufe des Griechischen darstellt.

Die mykenische Zivilisation stellt sich aber als eine literaturlose Frühkultur von z.T. minoischer Prägung dar, während die Minoer selbst die griechische Schrift nicht benutzt haben und somit nicht als Frühgriechen bezeichnet werden können.

The Greek communities of Northern or Upper Macedonia

History of Macedonia 1354-1833

A. Vacalopoulos

 Macedonia in the time of Ali Pasha
(end of 18^th century to the beginning of 19^th)

The Greek communities
of Northern
or Upper Macedonia

Map 12. Greek communities surviving in Bulgarian Macedonia up to the First World War, and in Yugoslav Macedonia up to the Second World War.

During this period Upper Macedonia, which lies today within the confines of Yugoslavia and Bulgaria, had become, according to Beaujour , almost wholly depopulated except for a number of towns and villages inhabited by mixed populations of
Turks,
Slavs,
Albanians,
Greeks and
Greco-Vlachs.

Ο Μακεδονικός Αγώνας στη Δυτική Μακεδονία: το "Μολών λαβέ" του Παπασταύρου Τσάμη.

Παπασταύρος Τσάμης

«Τσακαλάρο,

Δέν σοΰ δίνομεν αρνιά. 
Δέν σοΰ δίνομεν ψωμία και τυρί. 
Άν είσαι άνδρας, έλθέ νά τά πάρης. 

Μολών λαβέ.

Παπασταΰρος Τσάμης». 

του Γεωργίου Μόδη.

"Ο ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝ 

ΚΑΙ  Η ΝΕΩΤΕΡΗ 

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ"

 ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ.

(οι φωτογραφίες επιλογή Yauna)

Το τρίγωνο Λέχοβο - Δροσοπηγή (Μπελκαμένη) - Φλάμπουρο (Νεγο-βάνη) ήταν πάντοτε το αδάμαστο, στο Βίτσι, εθνικό οχυρό.

Ήταν  ó κύριος δρόμος και το πέρασμα των ανδρών και όπλων προς το Περιστέρι, Μορίχοβο, Κορέστια, Πρέσπα κ.τ.λ.

Ο Βάρδας είχε σ' όλην την περιοχή το γενικό πρόσταγμα. 

Η γενική όμως κατάσταση έμεινε στάσιμη. Δεν σημειώθηκε αξιόλογη μεταβολή. 

Στην επαρχία της Φλώρινας οι Βούλγαροι έκαψαν το 1907 το Ράκοβο (Κρατερό) και τη Νεγοβάνη (Φλάμπουρο) γι' αντίποινα και αντεκδίκηση, όπως έλεγαν.

 Διάλεγαν μια μέρα που οι περισσότεροι άντρες του χωριού απουσίαζαν στο παζάρι, έμπαιναν ξαφνικά οι πρώτοι ντυμένοι σαν Τούρκοι στρατιώτες, και έβαζαν φωτιά και λεπίδι.

Η μια όμως εκδίκηση έφερνε γρήγορα και σίγουρα αντεκδίκηση και έτσι μεγάλωνε και μάκραινε χωρίς τελειωμό ó αλυσιδωτός λογαριασμός του αίματος, του «πυρός» και του «σιδήρου».

Έβαλαν σ' εφαρμογή και τα γράμματα-παγίδες.

 Στις 27 Αυγούστου του 1906 ο Παπασταύρος Τσάμης, 
ο περίφημος εφημέριος Πισοδερίου, 
στενός φίλος και συνεργάτης του Παύλου Μελά, 
πήρε γράμμα με τη σφραγίδα και την υπογραφή του Βάρδα,
 που τον καλούσε με τ' άλλα μέλη της Επιτροπής και τον αγγελιαφόρο στο βουνό,
 στη δασική θέση Λάκκος.

Το 'φεραν δυο καρβουναραιοι που δούλευαν σ' εκείνο το μέρος με άλλους δεκαέξι. 
Ήταν όλοι απ' το Τσάπαρι, ένα ορεινό χωριό ανάμεσα στη Ρέσνα και το Μοναστήρι, καρβουναραίων πάππο προς πάππο.

Το χωριό, είναι αλήθεια, ήταν βουλγάρικο. Είχαν άποδειχτή όμως ως τότε φρόνιμοι, εργατικοί, τίμιοι νοικοκυραίοι που κοίταζαν μονάχα τη δουλειά τους και φιλοδοξούσαν να εκμεταλλευτούν για πολλά ακόμη χρόνια το δάσος του Πισοδερίου.

Είχαν ειδοποιήσει μάλιστα χωρίς χρονοτριβές τον Παπασταύρο, όταν μια βραδιά πέρασε απ' την κατασκήνωση τους μια συμμορία κομιτατζήδων.

Ό Παπασταΰρος, λεβεντόπαπας πλημμυρισμένος ζωτικότητα, παλληκαριά και ενθουσιασμό, πετάχτηκε αμέσως όλο χαρά, έβαλε τήν παπαδιά νά γέμιση ένα ταγάρι μέ λειτουργίες, κομμάτια πίτα, λουκούμια, ζαχαρωτά, πακέτα τσιγάρα, μπουκάλια κονιάκ και κάλεσε τόν Χατζηκώτση και τόν Θεόδωρο Γκότση, πού ήταν και αγγελιαφόροι.

Όταν πριν λίγα χρόνια έγραψε στό Πισοδέρι ό Τσακαλάρωφ ζητώντας νά του έτοιμάση 40 ψητά αρνιά, 300 ψωμιά και 60 οκάδες τυρί, ο Παπασταύρος του απάντησε :

Η βουλγαρική Τσέτα του Τσακαλάρωφ

«Τσακαλάρο,

Δέν σοΰ δίνομεν αρνιά. 
Δέν σοΰ δίνομεν ψωμία και τυρί. 
Άν είσαι άνδρας, έλθέ νά τά πάρης. 

Μολών λαβέ.

Παπασταΰρος Τσάμης».

Έφεραν αντιρρήσεις ό Γκότσης και ό Χατζηκώτσης. Δέν έπρεπε νά ξεκινήσουν έτσι άψε-σβήσε γιά τό βουνό μέ τά λόγια δυο καρβουναραίων, γνωστών Βουλγάρων.

 Όρκίστηκαν όμως οι δυό Τσαπαριώτες πάνω στην Άγια Τράπεζα της εκκλησίας ότι κατά τα χαράματα ήρθε στην κατασκήνωση τους ελληνικό ανταρτικό σώμα και τους έδωσε το γράμμα να το φέρουν στον Παπασταύρο.

Δεν ζητούσαν παρά να τους δώση ο παπάς μιάν απόδειξη ότι το πήρε, για να μην έχουν φασαρίες με τους αντάρτες.

Δεν χωρούσε πιά καμιά αμφιβολία και δυσπιστία.

Ο Παπασταύρος φόρεσε την πολεμική στολή του, μακριά ποδήματα, κοντό ράσο και κοντή γούνα και ξέσκεπα χωρίς κάλυμμα τα μαλλιά, που ανέμιζαν στον αέρα.
 Θα 'παιρνε στον ώμο και το τουφέκι, αν δεν είχε την έδρα στο Πισοδέρι τουρκικός λόχος.

Στον δρόμο κόλλησε μαζί τους και ο φίλος τους Αλβανός ενωμοτάρχης Χασάν Τσαούς.
 Πήγαν στο δάσος στο στόμα του λύκου. 
Τούς περίμεναν κομιτατζήδες! 

Μακεδονική Γη: Ο Μακεδονικός Αγώνας στο Μορίχοβο (βουλγ. Марѝхово, σλαβ. Мариово)

Το Μορίχοβο αποτελούσε στο παρελθόν την "ακρόπολη του σλαβόφωνου Ελληνισμού" .
Κατά τη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα οι Βούλγαροι πυρπόλησαν 100 χωριά
με σκοπό να κάμψουν το φρόνημα των Ελλήνων κατοίκων
(Απόστολος Βακαλόπουλος).

Ο Μακεδόνας επαναστάτης
Αθανάσιος Μπρούφας
(Παλαιοκρίμνι 1850 - Μορίχοβο 1896)

Το λεν οι κούκοι στα βουνά κι οι πέρδικες στα πλάγια,

το λέει κι ο πετροκότσυφας σ' αντάρτικα λημέρια.

Οι αντάρτες εσκορπίσανε, γινήκανε μπουλούκια

ο Μπρούφας στο Μορίχοβο, Ζαρκάδας στα Καϊλάρια,

κι ο Τάκης ο περήφανος ψηλά στο Περιστέρι.

Kαι πάλιν εσυνάχτηκαν στην Παναγιά Λιμνίτσα

κι εκείθεν στέλνουν προσταγές και την Τουρκιά τρομάζουν:

Τούρκοι, καθήστε φρόνιμα! Σας καίμε τα χωριά σας.

Δεν είναι ο περσινός καιρός, Βούλγαροι αρκουδιαραίοι

μόν' είναι Ελληνόπουλα, που ζούνε στα λαγκάδια

και πολεμούνε την Τουρκιά και νύχτα και ημέρα

(Δημοτικά τραγούδια του Μακεδονικού Αγώνα, Δημήτριος Α. Πετρόπουλος)

του Γεωργίου Μόδη.

"Ο ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝ 

ΚΑΙ  Η ΝΕΩΤΕΡΗ 

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ"

 ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ.

(οι φωτογραφίες επιλογή Yauna)

Μορίχοβο λέγεται η βόρεια πλευρά του Καιμακτσαλάν. 

Σήμερα είναι γιουγκοσλαβική.

 'Εχει απέραντα δάση από  πεύκα όλόισια και πανύψηλα, και μιαν ανώμαλη έκταση με βαθειές χαράδρες και απότομες κορυφές, σε πολλά σημεία στεφανωμένες με γιγάντιους βράχους. 

Το καλοκαίρι είχε και πολλά τσελιγκάτα πλούσιων Σαρακατσαναίων με μεγάλα ονόματα, όπως Σουλτογιάννη, Γεωργό-πασα κ.λ.π. 

Χάρη στα...προσόντα τούτα η περιοχή αυτή ήταν ανέκαθεν καταφύγιο ανταρτικών ομάδων και ληστοσυμμοριών. 

Εκεί έδρασε και έπεσε το 1896 ο Μπρούφας.

Εκεί  επίσης το 1878-1880 βρήκαν άσυλο και ορμητήριο πολλοί μεγάλοι καπεταναίοι.