Κυριακή, 27 Φεβρουαρίου 2011

Καλαμπάκι Δράμας: Διονυσιακά Θρακομακεδονικά Έθιμα της Αποκριάς.

Το Θρακιώτικο έθιμο του Καλόγερου ή «ΚαλογεροΔευτέρα»
ή «Καλογέρικα», 
η το "Όργωμα της πλατείας" 
στο Καλαμπάκι Δράμας.


Ένα μοναδικό Θρακιώτικο έθιμο, το έθιμο του Καλόγερου ή ΚαλογεροΔευτέρα ή Καλογέρικα, διασώζεται μέχρι τις μέρες μας
και πραγματοποιείται κάθε χρόνο
τη Δευτέρα της μικρής Αποκριάς (μια εβδομάδα πριν την Καθαρά Δευτέρα),
στο Καλαμπάκι της Δράμας με την ευθύνη και διοργάνωση
του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου Καλαμπακίου.

Πρόκειται για Αποκριάτικο δρώμενο με 
έντονες Διονυσιακές καταβολές, 
κατά την τέλεση του οποίου οι κάτοικοι επιζητούσαν την ευγονία της γης ,
από την οποία ήταν ολότελα εξαρτημένοι ,
καθότι η κύρια ασχολία τους ήταν η γεωργία.

Το έθιμο «κατάγεται» από το χωριό Κρυόνερο,
ένα μικρό χωριό στην επαρχία της Βιζύης της Ανατολικής Θράκης
απ’ όπου οι Θρακιώτες πρόσφυγες μαζί με τα λιγοστά υπάρχοντά τους,
τον πόνο του ξεριζωμού απ’ τις εστίες τους και την ελπίδα μιας καλύτερης ζωής,

έφεραν τα ήθη, τα έθιμα και τις παραδόσεις τους.

Το πρωί της Δευτέρας στο Καλαμπάκι, συγκεντρώνονταν 20 έως 30 παλικάρια που εκείνο τον καιρό ήταν ανύπαντρα και διάλεγαν μεταξύ τους έναν ο οποίος θα ήταν ο «καλόγερος».

Στη συνέχεια τον έντυναν με δέρματα ζώων (προβιές} και στη μέση του είχε περασμένα κουδούνια προβάτων.
Το πρόσωπο του το έβαφε με στάχτη και στο κεφάλι φορούσε μια κουκούλα από δέρμα ζώου.
Στα χέρια του κρατούσε δύο ξύλα, τα ντουκμάκια, απαραίτητα για τη « δράση» του καλόγερου!
Οι συνοδοί του ήταν ντυμένοι με τα ποτούρια, Θρακιώτικη ενδυμασία του Κρυονερίου.
Στην παρέα υπήρχε πάντα και ένας μεταμφιεσμένος σε τσιγγάνα.
Εκάστοτε, τη συντροφιά συνοδεύει και μία ξύλινη καμήλα .


Η εύθυμη συντροφιά δημιουργώντας πολύ θόρυβο, περιφέρονταν σε όλα τα σπίτια του χωριού με τη συνοδεία μιας γκάιντας .
Όταν έμπαιναν στην αυλή του σπιτιού, προκειμένου να δημιουργήσουν περισσότερη φασαρία και να γίνει η παρουσία τους αντιληπτή, χτυπούσαν το κάρο που βρισκόταν εκεί με ξύλα που έφεραν στα χέρια τους.
Όταν έβγαινε ο νοικοκύρης του σπιτιού έξω του έλεγαν πως το κάρο του θέλει διόρθωμα και τον «απειλούσαν» πως για να μην του προξενήσουν μεγαλύτερη ζημιά, έπρεπε να τους πληρώσει ακριβά! Συγχρόνως, τον έσπρωχναν και τον περιέπαιζαν, προκειμένου να τους δώσει μεγαλύτερο «μπαξίσι». Οι νοικοκυραίοι τους έδιναν, συνήθως, χρήματα και αυγά .
Παράλληλα, κερνούσαν τον καλόγερο και τη συντροφιά του διάφορους μεζέδες με τσίπουρο ή ούζο.


Αφού περνούσαν απ’ όλα τα σπίτια του χωριού, το απόγευμα κατέληγαν στην πλατεία, όπου συγκεντρωνόταν όλοι οι κάτοικοι προκειμένου να κάνουν το έθιμο της σποράς.

Εκεί η συντροφιά του καλόγερου επέλεγε έναν κάτοικο του χωριού, τον καλύτερο νοικοκύρη, και τον έχριζε βασιλιά.
Ταυτόχρονα, κατέφθανε ένα ξύλινο άροτρο στο οποίο οι μεταμφιεσμένοι έπαιρναν τη θέση των βοδιών και ο βασιλιάς κρατώντας το αλέτρι κι ένα ξύλινο κοντάρι τους κέντριζε για να «οργώσουν» τη γη.
Μ’ αυτό τον τρόπο έσερναν το αλέτρι στην πλατεία, κάνοντας τρεις περιφορές.
Μετά το εικονικό όργωμα, ο βασιλιάς έπαιρνε έναν τενεκέ με σιτάρι και καλαμπόκι που είχε αναμειχθεί με στάχτη κι έσπερνε το υποτιθέμενο οργωμένο χωράφι-πετώντας και στους παρευρισκόμενους- ενώ όσοι παρακολουθούσαν, έχοντας τα χέρια λερωμένα από τις μουτζούρες της σόμπας, λερωνόταν μεταξύ τους.
Κατά τη διάρκεια της σποράς ο βασιλιάς φώναζε διάφορες τιμές για τα βασικά αγροτικά προϊόντα Αμέσως μετά τη σπορά, έπαιρνε έναν τενεκέ με νερό για ποτίσει το ξερό χωράφι.

Τότε και μόνον τότε, οι κάτοικοι που παρακολουθούσαν είχαν το δικαίωμα να βρέξουν το βασιλιά και τον καλόγερο με κουβάδες νερό που εμφανίζονταν από το πουθενά μες το πλήθος.

Οι βρεγμένοι είχαν, αυτοδίκαια, το δικαίωμα να κυνηγήσουν και να χτυπήσουν με τις βέργες που κρατούσαν αυτούς που τους κατέβρεξαν. Το δρώμενο τελείωνε με πειράγματα, κέφι και χορό.


Στο Κρυόνερο της Ανατολικής Θράκης, απ’ όπου ήρθε το έθιμο, αντί της τελευταίας περιφοράς, η συντροφιά του καλόγερου μαζί με το βασιλιά και πλήθος κόσμου, κατευθυνόταν στο ποτάμι που διέσχιζε το κέντρο του χωριού και το χώριζε στα δύο, και έριχνε τον βασιλιά μέσα σ’ ένα είδος βαπτίσματος.

Σήμερα, το δρώμενο πραγματοποιείται στο Καλαμπάκι με ευθύνη του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου Καλαμπακίου με τον ίδιο τρόπο, κάθε χρόνο χωρίς διακοπή με μόνη διαφορά ότι τα άτομα που συμμετέχουν δεν είναι μόνο ανύπαντρα παλικάρια, αλλά και μεγαλύτεροι άντρες και δεν γυρνούν όλο το χωριό, λόγω της μεγάλης έκτασης που αυτό έχει πάρει!
Το μεσημέρι, ο Πολιτιστικός Σύλλογος δεξιώνεται τη συντροφιά του καλόγερου σε ταβέρνα του Καλαμπακίου, όπου βράζονται και προσφέρονται τα αυγά που μαζεύτηκαν, ενώ στο τέλος ακολουθεί γλέντι και χορός στην πλατεία του χωριού.


Το Πρόγραμμα της εκδήλωσης θα έχει ως εξής:

- 16:00 Αναπαράσταση του εθίμου του «Καλόγερου» και όργωμα της Πλατείας.

- Παρέλαση των αρμάτων και καρναβαλιστών

- Ακολουθεί γλέντι πάνω στην Κεντρική Πλατεία Καλαμπακίου
με χορευτικά του Συλλόγου
και τα Χάλκινα της Χωριστής.

1 σχόλιο:

Ανώνυμος είπε...

Η ΑΥΞΗΣΗ της νεφοκάλυψης-ψύξης-πλημμυρών από τις ηφαιστειακές εκρήξεις ΑΥΞΑΝΕΙ τις καταστροφές στη γεωργία, ΑΥΞΑΝΕΙ τιμές-πείνα-λιμούς...:
http://www.youtube.com/watch?v=hxtcNWdm6Vw
Volcanic eruptions driving prices higher!...
"Since late November,
Kizimen, Sheveluch, Karymsky, and Kliuchevskoi
have been erupting almost constantly”
"Volcanoes .on the country’s eastern seaboard of Kamchatka have been unusually active for the last six months," says Aris. The dust they threw up diverted winds in the Arctic, pushing cold air over Europe and North America and causing the unusually cold winter, say scientists.
This string of volcanoes, 29 of which are active, could cause more problems this year, depressing harvests around the globe just as food prices soar, and culminating in a second freezing winter.
Θα περιμένουμε άραγε χωρίς ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗ-ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ σε ΑΥΤΑΡΚΗ αιγοτροφικά χωριά, να ζήσουμε σκηνές κι άλλων ανθρωποθυσιών από τις συνέπειες των ηφαιστειακών χειμώνων που δείχνει η ταινία Apocalypto, και που κατέστρεψαν Μάγιας, Αζτέκους, Ίνκας κ.ά;;;